Jan Willem Duyvendak en Menno Hurenkamp (red). Kiezen voor de kudde, lichte gemeenschappen en de nieuwe meerderheid (2004):

In dit boek laten diverse auteurs zien dat de individualistische Nederlander niet bestaat. Verschillende terreinen worden besproken, zoals de woningmarkt, automarkt en vrijetijdsbesteding, verkiezingen, jongerencultuur, vrijwilligerswerk en sport.

 

“We zijn tegenwoordig allemaal unieke wezens. De individualisering heeft ons bevrijd van opgelegde keuzes. De druk van moraal, familie, kerk en staat die voor iedereen bij geboorte een vaste levensroute uitstippelde is weg. Er zijn geen collectieve verbanden meer waar je verantwoording aan af moet leggen. Volgens sommigen is dit goed en volgens anderen is dit erg slecht. Het idee dat individualisering een sterke maatschappelijke kracht is kom je in elk politiek programma en in elk beleidsdocument tegen. Maar niemand vraagt of het ook waar is.

 

Als je kijkt naar het gedrag van mensen, zoals dat in dit boek gebeurt, heeft het alle schijn van modern kuddegedrag. Hoewel schijnbaar bevrijd van dwang maken we toch massaal dezelfde keuzes, of het nu over het stichten van een gezin, het kopen van een auto of huis, het kiezen van een school of het kiezen van een jas gaat. Gevraagd naar opvattingen over het goede leven vinden we eigenlijk ook altijd ongeveer hetzelfde. Van individualisering blijkt in de praktijk weinig sprake. Herkennen van dit modern kuddegedrag voorkomt veel misverstanden en is noodzakelijk voor het denken over integratie van vreemdelingen.”